Heimsminjaskrá UNESCO

 

Heimsminjaskrá UNESCO er alþjóðlegt samkomulag um verndun náttúru- og menningarminja heimsins. Árið 1972 var útfærsla UNESCO af heimsminjaskrá tekin í notkun útfrá þeirri forsendu að ákveðnir staðir á jörðinni hafi sérstakt alþjóðlegt gildi og tilheyri þar af leiðandi sameiginlegri arfleið mannkynsins sem ber að vernda. Heimsminjar geta haft fjölbreytt gildi og eiga oft stóran hlut í sögu og sjálfsmynd þjóða. Ísland fullgilti heimsminjasamninginn í desember 1995. Ráðuneyti mennta- og menningarmála og umhverfis- og auðlinda bera ábyrgð á samningnum hér á landi og hafa frá upphafi unnið náið saman að innleiðingu hans.

Náttúru- og menningarminjar heimsins hafa verið í mikilli hættu vegna heimstyrjalda, þéttbýlismyndunar, fátæktar, mengunar og náttúruhamfara. Einnig hefur nýr áhættuþáttur bæst við sem er aukin ásókn ferðamanna en helsta ógnin sem steðjar að menningarminjum er þó vanræksla.

Til að komast á heimsminjaskrá UNESCO þarf staður eða fyrirbæri að hafa það sem kallað er einstakt gildi á heimsvísu (Outstanding Universal Value), sem aftur kallar á alþjóðlega vernd. Þetta einstaka gildi getur verið tengt menningarlegum þáttum eða náttúrufari. Vatnajökulsþjóðgarður var samþykktur á  heimsminjaskrá Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna á fundi heimsminjanefndar í Bakú í Aserbaídsjan þann 5. júlí 2019 á grundvelli þess að þjóðgarðurinn hafi að geyma einstakar náttúruminjar. En fyrir átti Ísland þegar tvo staði á heimsminjaskrá, Þingvelli (2004) og Surtsey (2008).

 

Kortavefsjá heimsminja