Jökulhlaup
Jökulhlaup eru geysileg vatnsflóð sem verða í jökulám þegar vatn brýtur sér leið undan jökli. Þau verða oftast af tvenns konar orsökum. Í fyrsta lagi loka skriðjöklar stundum þverdölum og myndast í þeim lón, sem tæmast reglulega. Í öðru lagi kemur fyrir að jarðhiti eða eldgos bræða jökulís og þá getur mikið vatnsmagn safnast fyrir í lægð eða gíg undir ísnum. Þegar vatnsþrýstingurinn er orðinn nógu hár, lyftist jökullinn og brýst vatnið fram. Þetta gerðist t.d. 1996, þegar gífurlegt jökulhlaup fylgdi eldgosi í Gjálp og eyðilagði brúna yfir Skeiðará. Í Skaftafellsstofu gefst gestum kostur á að horfa á myndband um þennan atburð.
Hlaup úr Grænalóni eru gott dæmi um afleiðingar þess að jökull stíflar þverdal. Skeiðarárjökull lokar fyrir mynni Grænalónslægðarinnar og í lægðinni myndast lón, Grænalón (nafnið vísar til græna lit vatnsins). Jökultunga úr Skeiðarárjökli gengur í lónið en úr henni brotna stórir ísjakar. Þegar vatnsdýpt í jökullónum nær 9/10 af jökulþykktinni lyftist jökullinn og brýst vatnið fram. Þá er talað um jökulhlaup. Næstum því árlega hleypir úr Grænalón í Súlu.
Hlaup úr Grímsvötnum
Nálægt miðjum Vatnajökli að vestanverðu er mikil dæld í jökulinn sem kölluð er Grímsvötn. Grímsvatna er fyrst getið í bréfi frá því um 1600, ritað í Skálholti af Ólafi Einarssyni heyrara. Fram á 16. öld hafa líklega margir vitað hvar Grímsvötn lægju. Á þeim tíma voru ferðir yfir Vatnajökul algengar og talið er að alfaraleið milli Skaftafells og Möðrudals hafi legið nokkru fyrir austan Grímsvötn. En leiðin lagðist af vegna framgangs jökla og Grímsvötn gleymdust. Lengi hvíldi mikil dulúð á nafninu Grímsvötn. Sumarið 1919 fundu sænskir jarðfræðingar Grímsvötn aftur og kölluðu dældina Svíagíg og tvo hæstu kollana á Grímsfjalli Svíahnúka. Þeir rannsökuðu svæðið og komust að þeirri niðurstöðu að þar ættu Skeiðarárhlaup líklega upptök sín.
Grímsvötn er virkasta eldstöð Íslands. Í henni er stór askja og í öskjubotninum er langstærsta jarðhitasvæði á Íslandi. Jökulinn bráðnar af völdum jarðhita og vatn safnast fyrir í öskjunni, þar sem það myndar stöðuvötn. Á vötnunum er 200-300 m þykk íshella og bara tindar öskjuveggjarins rísa upp úr ísnum. Vatnsborðið hækkar stöðugt og á fjögurra til fimm ára fresti er vatnsþrýstingurinn orðinn svo hár að vatnið nær að lyfta íshellunni yfir hlauprásinni. Þá bræðir vatnið sig sífellt lengra inn í jökulinn og spýtist loks undan sporði Skeiðarárjökuls. Jökullinn hækkar oft mikið neðan til áður en vatnsflaumurinn brýst fram og í gamla daga notfærðu heimamenn sér þetta fyrirbæri til að segja fyrir hlaup.